Facebook

'Als je een dag krijgt om te leven, besteed dan de helft ervan te paard',  ~ Oud Kirgizisch gezegde

Ooit waren de Kirgiezen een trots ruitervolk met rood haar en groene ogen dat vanuit Siberië zijn weg vond naar de beschutte valleien van het Tian Shan gebergte in Centraal-Azië. Door de jaren heen werd dit ruige gebied onder de voet gelopen door Mongolen, allerlei Turkse volkeren en ten slotte door het Russische Rijk. Eeuwenlang wisten de Kirgizische nomaden hun ongebonden levensstijl in stand te houden tot de Sovjets kwamen met nieuwe plannen. In enkele decennia drong Stalin een nieuw sedentair leven op aan de nomadische stammen, een culturele schok waar het land nu langzaam van bijkomt.

Wat blijft er na vele jaren communisme over van een cultuur die volledig is gebouwd op het nomadische bestaan? Levend in strikte balans met de natuur, elk seizoen trekkend met hun kuddes en families naar nieuwe gronden hebben deze nomaden een totaal andere kijk op bezittingen, eigenaarschap, rechtspraak en religie dan de Russen. De Kirgiezen werden, net als de nomadische Kazachen en Turkmenen, onvrijwillig in een nieuw keurslijf geperst en afhankelijk gemaakt van de gemakken van het gesettelde leven. En toen, na ruim zestig jaar  hield de vroegere Sovjet-Unie plotseling op te bestaan en werd de onafhankelijkheid uitgeroepen. Maar de onafhankelijkheid van wat? Voorheen waren grenzen en nationaal gezag een vaag begrip in Kirgizië, maar met voormalige partijleden als nieuwe machthebbers was het onvermijdelijk dat een groot deel van de Russische staatsvorm intact zou blijven.

Net als de andere Centraal-Aziatische volkeren ging het jonge Kirgizië naarstig op zoek naar een nieuwe identiteit. Maar wat was daar nog van over? Geen Kirgies in de stad die erover peinst zijn appartement in te ruilen voor een traditionele joert in de velden en ook in de dorpen is men gewend geraakt aan de gemakken van stroom, verwarming en een auto voor de deur. Zoals in veel culturen gebeurt die onder druk staan, ontstond er in Kirgizië een beweging die terug wilde naar de oude waarden. Een opleving in geloof is hier een voorbeeld van. De Lonely Planet verwoordt religie in Kirgizië op een mooie manier: 'De nomaden namen van de islam mee wat in hun zadeltassen paste'. Maar de ruk naar religie lijkt op dit moment onnatuurlijk sterk en er lijkt een tendens om het geloof op veel strenger wijze te beleven dan dit land ooit heeft gekend. Deze typische beweging van een samenleving die op zoek is naar zijn eigen identiteit zorgt voor vreemde contrasten op straat tussen meisjes in minirokjes naast hun vriendinnen in hijab .Toch zijn op dit moment de meeste Kirgiezen nog niet erg actief gelovig, maar zullen altijd trots verklaren 'muzelman' te zijn.

Ook voor de achtergebleven 420.000 Russen in het land is het leven verwarrend. De meesten voelen zich alleen nog thuis in de hoofdstad Bisjkek, maar zelfs daar is een duidelijk verschil met tien jaar geleden vertelt de Russische Oxana. 'De voertaal in de stad was per definitie Russisch toen ik jong was, maar nu merk je dat het Kirgizisch in opmars is en voel ik me steeds meer een vreemde in mijn eigen stad'. Want er zijn maar amper Russen die Kirgizisch spreken. Het wrange voor deze Russen is dat terugkeer naar Rusland vaak een grote teleurstelling is. Oxana probeerde het leven in Moskou en Omsk, maar daar voelde ze zich niet echt welkom als Kirgizische Rus en merkte dat de cultuur er veel harder is dan in haar eigen gemeenschap in Bisjkek.

Naast invloeden uit het verleden en de Russische overheersing is er de de invloed van het moderne leven. De hoofdstad Bisjkek wemelt van de hippe koffiebars, nachtclubs en internetcafés. De Kirgizische jeugd is bijzonder actief op internet en zit op het grasveld voor hun universiteit met smartphones, laptops en tablets te flirten met hun vrouwelijke klasgenoten. Het contrast tussen deze moderne jeugd en het platteland is enorm, en toch zijn de tradities ook in de stad aanwezig. Familiebanden zijn nog steeds dwingend en jonge stellen worden vaak geacht om na het huwelijk in te trekken bij de ouders van de bruidegom. Zo ook Dinar, een hoogopgeleide vrouw die veel gereisd heeft en die na haar trouwen ineens belandde in de armen van haar nieuwe schoonmoeder. Deze verwachtte van Dinar dat ze haar baan opgaf om het huishouden te doen en voor haar te zorgen. Dit slaafse bestaan dreef Dinar tot wanhoop. Ze belandde in een slepend conflict. Haar man had niks in te brengen tegen zijn eigen moeder, die hem uiteindelijk dwong te kiezen tussen haar en zijn vrouw. De scheiding is in gang.

Naast de individuele verwarring is er veel politieke onrust. Clans zijn nog altijd een belangrijke machtsbasis omdat er geen vertrouwen is in het centrale gezag. Onder meer door dit nepotisme wordt de politieke balans verstoord en is het niet uitgesloten dat een revolutie uitbreekt in de nabije toekomst. Ook etnische spanningen tussen Kirgiezen en Oezbeken in het zuiden van het land en onopgeloste grensconflicten met Oezbekistan geven de jonge natie voldoende uitdagingen in de komende jaren. Toch is Kirgizië op veel fronten het meest vrije land van Centraal-Azië. Het is geen politiestaat als Turkmenistan, er is meer vrijheid van expressie dan in Kazachstan en meer democratie dan in Oezbekistan. Als altijd heeft de jeugd de sleutel in handen. Zij zullen het evenwicht moeten vinden tussen de oude, de nieuwe en de Russische wereld om een passende weg te vinden naar de toekomst.

Social links powered by Ecreative Internet Marketing